Một người là giáo viên cấp hai trên trấn, đã ly hôn ba năm, con gái sống với vợ cũ. Một người có xưởng rượu, vợ mất hai năm trước, trong nhà có một cậu con trai, sẵn sàng đón nhận tôi. Một người khác lái máy xúc, thu nhập khá ổn định.
Dân làng khuyên mẹ tôi: “Tìm một người mà gả đi thôi. Giờ còn cố gắng thì còn sinh được đứa nữa, chứ vài năm nữa thì không còn cơ hội đâu.”
“Đúng đó, đàn bà cuối cùng cũng phải dựa vào đàn ông thôi!”
Bố tôi cuống lên. “Thằng giáo viên đó gầy như que củi, ông chủ xưởng rượu uống vào là thích đánh người. Còn gã lái máy xúc đó thì hơn tận mười tuổi! Không ai hợp hết!”
Mẹ tôi liếc mắt nhìn bố: “Vậy ai mới hợp? Anh hợp sao? Anh định ly hôn với con đàn bà trên thành phố để quay lại với tôi à?”
Bố tôi mặt dày, đưa tay nắm lấy tay mẹ: “Cũng đã năm, sáu năm rồi. Con Hồ Ly đó không sinh được con trai. Chỉ cần em sinh cho anh một đứa con trai, lập tức bỏ nó, tái hôn với em ngay!”
Mẹ tôi bật cười vì tức giận. Bà vung tay, một bạt tai giáng thẳng vào mặt bố: “Vương Thanh Sơn, anh soi gương lại đi! Anh có tiền không? Anh đẹp trai lắm sao? Hay anh giường chiếu giỏi? Tôi còn phải sinh con trai trước mới được cưới lại anh sao? Người ta cưới tôi sẵn sàng bỏ ra năm ngàn tệ tiền sính lễ, còn anh thì ngoài cái miệng thối của mình, anh có gì?”
Mẹ cười lạnh, nói tiếp: “Anh luôn đổ lỗi cho tôi không sinh được con trai. Giờ anh lấy vợ mới mà vẫn chẳng có mống nào, anh không nghĩ có khi nào trời cao muốn diệt dòng giống họ Vương của anh sao?”
Bố tôi bị chửi đến mức mặt đỏ bừng, cố biện hộ: “Không thể nào! Bé Bé là con ruột của anh! Không thể nào là lỗi của anh được.”
Mẹ đáp trả: “Có nhiều người lúc đầu sinh bình thường, sau này mới gặp vấn đề. Anh cứ đi bệnh viện kiểm tra là biết!”
Gương mặt ông ta tái mét, hậm hực bỏ đi.
Mấy ngày sau, các bà mối lại kéo đến hỏi mẹ tôi có ưng ai trong số những người được giới thiệu hay không. Họ ra sức ca ngợi đối tượng, hứa hẹn nếu tôi đậu vào Nhất Trung, họ sẽ giúp mẹ lo chi phí học hành cho tôi. Nhưng mẹ vẫn từ chối.
Lần này, cả làng lại rộn ràng bàn tán.
“Ba người này đều tốt cả, xứng đôi với cô ta rồi.”
“Chẳng lẽ cô ta muốn lấy đại gia trên thành phố?”
“Làm công nhân lương 500 tệ một tháng mà tưởng mình cao giá lắm chắc?”
“Cứ kén cá chọn canh như , chắc cả đờ ở giá luôn!”
Bà nội bĩu môi: “Nhìn con bé Bé Bé đi, đứng hạng 250 toàn khối, mà cũng mơ vào Nhất Trung à? Hoang đường!”
Đêm giao thừa, mẹ và tôi ăn cơm ở nhà cậu mợ.
Cậu mợ cũng khuyên mẹ tôi: “Thầy giáo đó bọn em đã tìm hiểu kỹ rồi, nhân phẩm rất tốt. Anh ta từng đi cùng xe khách với chị một lần, ấn tượng ngay từ lần đầu gặp, dò hỏi rất lâu mới tìm ra chị. Người ta thật sự muốn cưới chị đấy. Một mình mãi không phải là cách, chị à.”
Mẹ tôi cười, ánh mắt tràn đầy sự bình thản: “Tại sao nhất định phải kết hôn? Chị nuôi được Bé Bé, chị cũng tự lo được cho bản thân, sống một mình vui vẻ thoải mái. Chị không phải hầu hạ đàn ông, buổi tối có thể đọc sách, có thể đi xem phim ngoài trời. Chị không muốn kết hôn, cũng không muốn sinh thêm con. Có Bé Bé là đủ rồi.”
Lúc đó, ánh mắt mẹ tôi kiên định đến mức không ai có thể lay động. Bà còn mạnh mẽ hơn cả nữ chính trong phim truyền hình.
Sáng mùng hai Tết, khi mẹ và tôi rời nhà cậu mợ, cậu kéo tôi lại, dúi vào tay tôi một trăm tệ. “Cầm lấy mà mua thứ con thích, đừng để mợ con biết.”
Cậu nhìn tôi, giọng nói nghiêm túc hơn: “Bé Bé, con phải học hành cho giỏi. Nếu sau này mẹ con thật sự không tái hôn, khi bà ấy già đi, con phải có trách nhiệm chăm sóc bà ấy, biết chưa?”
Tôi gật đầu: “Dạ, con biết.”
Sau Tết, mẹ quay lại làm việc. Bà nhận thêm công việc quản lý kho hàng. Nhà máy nhỏ, nên một người thường kiêm nhiều nhiệm vụ. Trước đây, những người phụ trách kho liên tục mắc lỗi, mẹ có trí nhớ tốt, nên bà tiếp nhận luôn công việc này.
Các đồng nghiệp đều ngạc nhiên: “Làm nhiều vậy mà không được tăng lương, chị còn hăng hái làm gì?”
Tôi cũng không hiểu. Nhưng mẹ lén nói với tôi: “Không tăng lương nhưng mẹ có thể học được nhiều thứ. Mẹ không muốn cả đời làm công nhân, mẹ muốn làm quản lý!”
Thời gian đó, bà sắp xếp hàng tồn kho, ghi chép sổ sách, nhiều hôm đến tận một, hai giờ sáng.
Một số đồng nghiệp cười nhạo sau lưng bà: “Làm việc hăng say vậy không phải định làm bà chủ luôn đấy chứ? Làm việc qua loa đối phó với sếp là được rồi, cô ta đúng là cứng đầu!”
Nhưng kết quả là rõ ràng. Kho hàng trở nên gọn gàng, việc nhập xuất đều có ghi chép đầy đủ, số liệu rõ ràng. Muốn tìm gì chỉ cần liếc mắt là thấy ngay, hiệu suất việc của nhà máy cũng cải thiện đáng kể.
Giám đốc Cao rất hài lòng, lén tăng lương cho mẹ tôi. Ông còn phân cho mẹ một phòng trọ nhỏ riêng, từ đó mẹ con tôi không còn phải sống trong container nóng bức nữa. Mẹ tôi lúc ấy giống như một ngọn đèn sáng.
