Chị dâu cả lấy điện thoại ra, mở một tài liệu, rõ ràng đã chuẩn bị từ trước. “Con tính rồi, hiện tại hai người chỉ có lương hưu ba ngàn hai của bố, không có thu nhập khác. Căn nhà cũ trong khu làng này phí duy trì không thấp, điện nước sưởi cộng phí quản lý một tháng khoảng sáu trăm. Ăn uống, mua thuốc, qua lại hiếu hỉ, tiết kiệm lắm cũng phải hai ngàn. Tính như vậy, mỗi tháng về cơ bản chẳng còn bao nhiêu. Nhỡ có bệnh nặng gì…”
“Con muốn nói gì?” Bố tôi ngắt lời.
Chị dâu cả hít sâu, khựng một chút rồi nói tiếp: “Ý con là cứ thế này không phải cách. Thay vì cố ở trong căn nhà cũ nát này, chi bằng chúng ta bán nhà cũ đi. Hiện tại khu này tuy chưa có thông báo giải tỏa chính thức, nhưng vị trí tốt, nếu bán ít nhất cũng được một triệu hai đến một triệu ba…”
Tim tôi đánh thót, một triệu hai đến một triệu ba. Hóa ra chị ấy đã hỏi giá từ sớm.
“… Bán xong thì chia số tiền đó thành ba phần. Một phần cho bố mẹ, thuê một căn một phòng ngủ trong khu chung cư là đủ. Một phần cho con với anh cả bù tiền đổi nhà. Một phần cho em hai và em dâu hai. Như vậy ai cũng có lợi, bố mẹ cũng không phải lo chuyện sửa chữa căn nhà cũ nữa.” Nói xong, chị ấy nhìn bố tôi.
Trong phòng khách chỉ còn tiếng điều hòa ù ù.
Chị dâu hai cúi đầu nhìn sàn, ngón tay anh hai vô thức gõ trên bàn. Mẹ tôi ngồi cạnh bố, hai tay đặt trên đầu gối, không nhúc nhích.
Tôi lên tiếng trước. “Chị dâu, nhà này là của bố mẹ em, không phải tài sản công cộng. Chị có tư cách gì bàn cách chia?”
“Chị là con dâu nhà họ Tô, sao lại không có tư cách?”
“Lúc chia nhà, thỏa thuận viết rõ ràng nhà cũ thuộc về bố mẹ. Chị đã ký tên.”
“Ký rồi thì không được bàn lại à? Tình hình thay đổi rồi! Khi đó ai biết khu này có thể đáng hơn một triệu?”
Câu đó vừa nói ra, tôi hoàn toàn hiểu. Từ đầu đến cuối, chị ấy nhắm vào việc mảnh đất này tăng giá. Từ lúc đầu chê mẹ mua đồ ăn đắt, chê mẹ ăn nhiều, đến sau này đòi đối sổ, đòi bán nhà, tất cả đều là từng bước dọn đường cho hôm nay. Thứ chị ấy muốn không phải đạo lý lớn lao gì, chị ấy muốn tiền.
“Bố.” Tôi quay sang nhìn bố.
Bố ngồi đó, tay ông đặt trên cốc trà, không động. Rất lâu sau, ông mới mở miệng. “Lệ Lệ, bố hỏi con một câu.”
Chị dâu cả theo phản xạ ngồi thẳng lưng.
“Con lấy về nhà họ Tô mấy năm rồi?”
“… Hơn ba năm.”
“Hơn ba năm. Trong ba năm đó, con đã làm gì cho cái nhà này?”
Sắc mặt chị dâu cả thay đổi. “Con… con cũng đi làm, cũng làm việc nhà…”
“Bố không hỏi con có đi làm hay không. Bố hỏi con, cái nhà mà con muốn bán này, con đã ở được bao nhiêu ngày? Con lau sàn được mấy lần? Con từng sửa một đường ống nước nào chưa?”
Môi chị dâu cả run một cái.
“Nhà này do ông bà của bố để lại, sau khi mẹ con gả về thì từ trong ra ngoài đều sửa sang, bố dùng nửa đời tiền lương để duy trì. Không đến lượt con quyết định bán hay không.”
“Nhưng bố, nhà để thế này cũng không tạo ra giá trị…”
“Giá trị của nó là cho bố và mẹ con một chỗ ở. Trong mắt con, hơn một triệu là tiền. Trong mắt bố, đây là một mái nhà.”
Môi chị dâu cả run mấy lần rồi đột nhiên quay sang anh cả. “Tô Lỗi! Anh nói đi!”
Anh cả cứ cúi đầu. Lúc này cuối cùng anh mới ngẩng lên. “Bố, con thấy Lệ Lệ nói cũng có lý…”
Bố tôi đột ngột nhìn anh một cái, chỉ một cái, giọng anh cả tắt hẳn.
“Thằng cả, con nhớ cho kỹ. Căn nhà này, chỉ cần bố còn sống một ngày thì sẽ không bán. Bố chết rồi thì thuộc về mẹ con. Mẹ con không còn nữa thì thuộc về Hiểu Hiểu. Con muốn, không có.” Ông đứng dậy. Hôm nay không ăn cơm nữa. Tất cả về đi.”
Mặt chị dâu cả trắng không còn giọt máu. Chị ấy đứng lên, xách túi, kéo anh cả ra ngoài. Lúc đi ngang qua tôi, chị ấy dừng một bước. “Tô Hiểu, em đừng đắc ý quá sớm.”
Tôi nhìn chị ấy. “Em không đắc ý. Em chỉ thấy buồn thay cho mẹ em.”
Chị dâu cả đi rồi.
Anh hai kéo chị dâu hai đứng lên, đến cửa thì do dự một chút. “Bố, con với Tiểu Huệ không đến để chia đồ. Con chỉ tới thăm hai người.”
Bố quay lưng về phía họ. “Biết rồi. Về đi.”
Anh hai đi rồi, trong nhà chỉ còn ba chúng tôi. Mẹ vẫn ngồi đó, không nhúc nhích.
Tôi đi qua ngồi cạnh bà. “Mẹ.”
Bà ngẩng đầu, tôi thấy vành mắt bà ướt nhưng không có giọt nước mắt nào rơi xuống. “Không sao,” bà nói, “tính bố con cứng, sẽ không để người ta bắt nạt mẹ.”
“Không phải chuyện của bố. Là chị dâu…”
“Đừng nói nó nữa.” Mẹ nắm tay tôi, “Nó cũng không dễ dàng. Sáu mươi mét vuông ba người ở, ai cũng bức bối.”
“Mẹ, sao mẹ còn nói đỡ cho chị ấy?”
Mẹ không trả lời.
***
Tối hôm đó, tôi mất ngủ. Hai giờ sáng, tôi dậy uống nước, đi qua phòng bố mẹ thì nghe bên trong có tiếng.
Là bố đang nói. “… Mai tôi tới văn phòng khu phố một chuyến, hỏi xem khu này rốt cuộc thế nào.”
Giọng mẹ rất nhỏ: “Ông cũng nghĩ sắp giải tỏa à?”
“Không biết. Cứ hỏi trước.”
“Nhỡ thật sự giải tỏa thì sao?”
“Giải tỏa rồi tính.”
“Ông Tô.”
“Ừ?”
Mẹ im lặng rất lâu mới nói một câu: “Cuốn sổ đó… ông cất giúp tôi cho kỹ.”
“Cuốn nào?”
“Là cuốn… bìa da bò.”
“Cuốn ghi sổ à? Không phải ở sao?”
“Không phải cuốn đó. Là một cuốn khác, trong tủ.”
Tôi sững người. Một cuốn khác? Mẹ tôi còn một cuốn sổ khác?
Ngày hôm sau đi làm, đầu tôi đầy câu nói ấy. Một cuốn sổ khác. Không phải cuốn ghi sổ, là cuốn khác. Ghi gì trong đó? Tôi muốn hỏi, nhưng tính mẹ như vậy, chuyện bà không muốn nói thì hỏi cũng vô ích.
***
Thứ Tư tuần đó, tôi tan làm sớm, muốn nhân lúc mẹ đi chợ tìm thử cuốn sổ. Tôi đẩy cửa vào nhà, phát hiện mẹ không đi. Bà ngồi trên giường trong phòng ngủ, trước mặt mở một cuốn sổ cũ gần bằng cuốn ghi chép, nhưng bìa màu nâu sẫm, cũ hơn cuốn bìa da bò. Bà đang xem nội dung bên trong.
Nghe tiếng tôi mở cửa, bà lập tức khép sổ lại, động tác rất nhanh, nhét cạnh gối. “Sao hôm nay về sớm thế?”
“Hôm nay không có việc gì, con về sớm. Mẹ, vừa rồi mẹ xem gì vậy?”
“Không có gì, đồ cũ thôi.”
Tôi không hỏi tiếp, nhưng tôi nhớ vị trí cuốn sổ.
Hai ngày sau vào buổi sáng, bố mẹ cùng ra ngoài. Bố nói đưa mẹ tới bệnh viện cộng đồng lấy thuốc, dạ dày vẫn đang uống thuốc điều dưỡng. Tôi quay lại phòng ngủ, rút cuốn sổ nâu sẫm từ dưới gối ra. Mở trang đầu tiên, không phải ghi chi tiêu, là từng khoản tiền gửi tiết kiệm.
[Tháng 5 năm 1998, gửi vào 800 tệ.]
[Tháng 11 năm 1998, gửi vào 650 tệ.” “Tháng 3 năm 1999, gửi vào 1.200 tệ.]
…
Từng trang từng trang, dày đặc, từ năm 1998 ghi tới năm 2024. Số tiền gửi từ mấy trăm ban đầu dần tăng lên vài ngàn, rồi hàng chục ngàn.
Tôi vội vàng lật đến trang cuối. Khoản cuối cùng ghi vào tháng Chín năm nay, phía sau có viết một tổng số. Tôi nhìn chằm chằm con số ấy. 684.320 tệ, sáu trăm tám mươi bốn ngàn. Mẹ tôi, một người nội trợ không có lương hưu, không có công việc chính thức, lại có sáu trăm tám mươi bốn ngàn tiền gửi đứng tên mình. Từ đâu ra?
Tôi lật về trước, tìm được mấy dòng ghi chú.
[Năm 1998, trông sạp cho chị Trương, được 800.]
[Năm 2003, Tết làm năm mươi cân thịt muối bán cho hàng xóm, lãi 1.800.]
[Năm 2007, phụ nấu ăn ở căng tin công trường, mỗi tháng được 1.500.”“Năm 2011, nhận việc vá sửa quần áo cho ba nhà, mỗi tháng 600.]
[Năm 2016, học làm bánh với sư phụ Lưu, bày hàng hai tháng, lãi ròng 4.200.]
Từng khoản từng khoản, đều là mẹ kiếm được trong những khoảng thời gian vụn vặt. Hai mươi sáu năm, bà cứ thế làm việc lặt vặt, bán thịt muối, bày hàng, vá quần áo cho người ta, từng đồng từng hào tích góp gần bảy trăm ngàn. Những chuyện này, bố có thể biết, nhưng ba anh em chúng tôi không một ai biết.
Tôi đặt cuốn sổ về chỗ cũ, ngồi bên giường ngẩn người rất lâu.
Lúc mẹ về, phát hiện tôi ngồi trong phòng khách, mắt đỏ hoe. “Sao thế?”
“Không có gì, con xem một bộ phim.”
Bà liếc tivi, “Tivi có bật đâu.”
“Con xem trên điện thoại.”
Bà không hỏi nữa, quay người vào bếp.
Tối hôm ấy tôi nằm trên giường, lặp đi lặp lại một câu hỏi. Tại sao mẹ phải giấu tất cả mọi người để dành khoản tiền này? Đáp án xuất hiện vào ngày hôm sau.
Chiều tối thứ Sáu, nhà có một người lạ tới. Một người đàn ông hơn bốn mươi tuổi, mặc vest thường ngày, đeo kính, tay xách một túi hoa quả.
Mẹ tôi mở cửa.
Người đó vừa thấy mẹ lập tức cúi người chào. “Thím Tô, lâu rồi không gặp!”
Mẹ tôi sửng sốt một chút rồi trên mặt lộ nụ cười, “Tiểu Lưu? Cháu là Tiểu Lưu à?”
“Là cháu là cháu, Lưu Khải Minh! Hồi trước ở căng tin công trường, thím nấu cơm cho bọn cháu ấy!”
Mẹ mời anh ta vào, tất bật rót nước. “Mau ngồi mau ngồi, bao nhiêu năm rồi, sao cháu tìm tới đây được?”
Lưu Khải Minh ngồi xuống, nhìn đông nhìn tây, “Cháu ở gần đây, lần trước gặp thím ở chợ rau, thím không nhớ à?”
“À đúng đúng, thím nhớ rồi, hôm đó mua rau gặp cháu.”
Tôi ngồi bên cạnh nghe. Lưu Khải Minh này là người quen ở công trường xây dựng của bố hơn mười năm trước, chị dâu cả từng nhắc chuyện căng tin công trường, hóa ra hồi ấy mẹ tôi đã phụ nấu ăn ở công trường để kiếm tiền.
Hàn huyên một lúc, Lưu Khải Minh lấy một tấm danh thiếp đưa cho mẹ. “Thím Tô, bây giờ cháu làm quản lý dự án ở một công ty xây dựng. Hôm nay tới tìm thím là có một chuyện muốn nói.”
“Chuyện gì?”
“Khu làng trong thành phố thím đang ở, chắc sắp có tin rồi.”
Chiếc cốc trong tay mẹ dừng lại. “Tin gì?”
Lưu Khải Minh hạ giọng, “Công ty cháu nhận nhiệm vụ thiết kế quy hoạch sơ bộ khu này. Tuy chưa có thông báo chính thức, nhưng nghe nói sau Tết sẽ bắt đầu đánh giá giải tỏa.”
Tim tôi đập nhanh lên.
“Vậy… nếu giải tỏa, nhà cũ kiểu chúng tôi có thể được đền bao nhiêu?”
Lưu Khải Minh nhìn tôi một cái rồi nhìn mẹ. “Theo vị trí khu này, tham khảo tiêu chuẩn của khu bên cạnh năm ngoái, ước tính thận trọng…” Anh ta giơ ba ngón tay. “Ít nhất ba triệu. Nhà diện tích lớn có thể còn nhiều hơn.”
Ba triệu, tay mẹ hơi run một cái rồi rất nhanh khôi phục bình tĩnh.
“Chưa chốt đâu, đừng nói ra ngoài.” Lưu Khải Minh dặn, “Cháu chỉ nhớ hồi trước thím Tô chăm sóc bọn cháu, nên báo trước một tiếng để thím có tính toán.”
Lưu Khải Minh đi rồi, mẹ đứng ở cửa rất lâu.
Tôi đi tới bên bà. “Mẹ, mẹ đã biết từ sớm rồi đúng không?”
Bà không trả lời.
“Lần trước chị dâu nói muốn bán nhà, ra giá một triệu hai đến một triệu ba. Chị ấy hoàn toàn không biết tin này.”
Mẹ vẫn không nói.
“Nhưng mẹ biết.”
Cuối cùng bà quay đầu nhìn tôi. “Hiểu Hiểu, có những chuyện con không cần lo thay mẹ.”
“Mẹ…”
“Bố con biết là được.”
Tôi há miệng rồi không hỏi tiếp, nhưng trong lòng đã dậy sóng. Mẹ không chỉ có 684.000 tiền gửi, bà còn ngồi trong một căn nhà sắp giải tỏa, trị giá ba triệu thậm chí nhiều hơn. Những chuyện này chị dâu cả không biết. Anh cả không biết. Anh hai và chị dâu hai cũng không biết. Chỉ có bố và mẹ, hai người nhìn bề ngoài nghèo nhất, xuề xòa nhất, bị chị dâu cả chê ăn nhiều tiêu nhiều,… lại đang nắm trong tay khối tài sản lớn nhất cả nhà.
