Tôi bắt đầu vẽ từ mẫu giáo, Tô Dao đến lớp năm mới cầm bút. Thứ như nền tảng cơ bản, kém là kém. Quan trọng hơn là tôi thật sự thích vẽ, mỗi nét bút đều cam tâm tình nguyện. Còn Tô Dao, từ ngày cầm bút, cả người nó đã viết đầy sự chống đối.
Trần Mỹ đẩy cứng con gái mình đến trước mặt tôi, đó không phải là thi đấu, mà là đưa đồ ăn lên tận miệng. Cùng một cuộc thi khu vực, tôi vào vòng chung kết cấp tỉnh, cô ta ngay cả vòng tuyển chọn nội bộ trung tâm cũng không qua. Về học tập thì càng khỏi nói. Hai năm đầu tiểu học còn chưa nhìn ra chênh lệch, đến lớp năm lớp sáu, giữa tôi và Tô Dao cách nhau một ngọn núi. Tô Dao bị áp lực hai đầu, học không lên, vẽ cũng không học tốt, con người bắt đầu đi lệch.
Giờ ra chơi ném cặp sách của tôi từ tầng bốn xuống, nhổ nước bọt vào cốc nước của tôi, trộm tài liệu ôn tập của tôi, bỏ tiền tìm học sinh lớp trên chặn đường tôi. Nói thật, nhìn đôi mắt đầy hận ý của cô ta, có lúc tôi sẽ thấy đáng thương. Cô ta không phải trời sinh đã xấu, mà là bị ép thành như vậy. Vì thế tôi nói những chuyện này với giáo viên, muốn giáo viên giúp cô ta.
Giáo viên gọi phụ huynh. Cha tôi chưa từng đi, mỗi lần đều là một mình Trần Mỹ chịu mắng.
Có một lần tôi đến văn phòng nộp bài, vừa hay bắt gặp Trần Mỹ đang xin lỗi. “Nhất định sẽ không có lần sau, phẩm chất quan trọng hơn thành tích, tôi nhất định sẽ nghiêm khắc dạy dỗ.”
Tôi cúi đầu đi ngang qua bên cạnh cô ta, giả vờ không quen biết cô ta. Khoảnh khắc này, tôi vô cùng rõ ràng một chuyện, chỉ khi bản thân đủ mạnh, mới có thể có tiếng nói trong bất kỳ môi trường nào.
***
Tô Thần thảm hơn Tô Dao nhiều. Trần Mỹ ép cậu ta học toán Olympic, lý do là “tinh anh kinh doanh tương lai nhất định phải giỏi toán”. Thứ như toán Olympic, đối với đứa trẻ có thiên phú là gấm thêm hoa, đối với đứa trẻ bình thường là đổ thêm dầu vào lửa. Tô Thần bị ép đến chán học, dăm ba bữa lại trốn tiết.
Còn cha tôi thì sao, từ sau khi biết năm nào tôi cũng đứng nhất, mỗi lần họp phụ huynh đều ăn mặc long trọng tham dự. Sợi dây chuyền vàng được lau sáng bóng, xe Mercedes dừng ở vị trí bắt mắt nhất trước cổng trường. Ông đứng ở hàng cuối lớp học, ưỡn bụng, cười như Phật Di Lặc. Còn mẹ tôi lặng lẽ ngồi trên chỗ của tôi, mang theo một loại thể diện được kiềm chế.
Trần Mỹ thì thảm rồi, một mình đối phó với việc giáo viên của hai đứa con thay nhau hẹn gặp, chạy lên chạy xuống. Thành tích của Tô Dao và Tô Thần đều quanh quẩn tầm trung bình yếu, lần nào cũng bị giữ lại nói chuyện riêng.
Mẹ tôi họp phụ huynh xong về, hiếm khi đắc ý. “Hôm nay cha con vui như gì ấy, chỉ hận không thể cầm loa phát thanh con gái ông ta đứng nhất khối. Trần Mỹ họp xong liền véo tai Tô Thần mắng, cha con đi ngang qua giả vờ không nhìn thấy. Sinh con trai có ích gì? Còn chẳng bằng con gái mẹ sinh ra biết tranh khí. Niệm Niệm, con tiếp tục tranh khí cho mẹ, sau này thi vào ngôi trường tốt nhất, khiến ông ta hối hận cả đời.”
Cha tôi có hối hận hay không, tôi không quan tâm. Nhưng cái gai trong lòng mẹ tôi, từ đầu đến cuối chưa từng được nhổ ra. Bà treo toàn bộ cuộc chiến với Trần Mỹ lên người tôi.
***
Ba năm cấp ba, Tô Dao sống thành kiểu nữ sinh rực rỡ nhất trong trường. Thiếu nữ xinh đẹp, biết ăn mặc, tiêu tiền hào phóng, miệng lại ngọt, đi đến đâu cũng là tiêu điểm. Nam sinh xếp hàng vây quanh cô ta.
Còn tôi, ngoài đọc sách thì vẽ tranh, xám xịt, cảm giác tồn tại gần như bằng không. Tôi cũng từng nhận được thư tình, mở ra xem xong, khóa vào chiếc hộp sắt, chưa từng hồi âm. Nhưng tôi nhớ tên từng người viết thư, cũng nhớ phần lớn trong số họ, không lâu sau đều biến thành người theo đuổi Tô Dao. Cô ta không chỉ cướp đi những nam sinh kia, ngay cả vài người bạn chơi chung ít ỏi của tôi cũng bị cô ta lôi kéo đi.
Thiếu nữ mười bảy mười tám tuổi, nói hoàn toàn không để tâm là giả. Nhưng điều tôi có thể làm chỉ là hết lần này đến lần khác tự nói với mình: không đáng.
Ba năm cấp ba, tôi không có thời gian kết bạn, không có thời gian yêu đương, toàn bộ tinh lực đều đặt vào ôn thi và kỳ thi liên khảo mỹ thuật cấp tỉnh. Tô Dao tỏa sáng trong trường, còn tôi âm thầm mài dao trong bóng tối. Sau này tôi nghĩ, có lẽ thời kỳ nở hoa của cô ta chỉ có ba năm đó, nở quá dữ dội, nên cũng tàn quá nhanh.
***
Ngày thi đại học cuối cùng cũng đến.
Tôi và Tô Dao ở cùng một điểm thi. Môn cuối cùng nộp bài, tôi cố ý ngồi thêm năm phút trên ghế, đợi phần lớn người đi hết mới đứng dậy.
Ngoài lớp học, ánh nắng chói mắt. Vừa đi ra, tôi đã nhìn thấy mẹ tôi. Bà mặc một chiếc áo sơ mi mới, đứng dưới bóng cây, vẻ mặt căng thẳng.
Tôi bước nhanh qua, trước tiên nắm lấy tay bà. “Thi xong rồi, mẹ.”
“Ừ.” Bà bóp bóp ngón tay tôi. “Cảm giác thế nào?”
“Cũng được.”
Tôi liếc nhìn về phía cách đó không xa. Tô Dao đang nép bên cạnh cha tôi, cô ta trang điểm nhẹ, tóc buộc rất đẹp, Trần Mỹ đang cầm khăn giấy lau mồ hôi cho cô ta. Một tay cha tôi khoác trên vai Tô Dao, tay kia đưa bình nước. Tôi khẽ gật đầu về hướng đó, xem như chào hỏi.
Sau đó cha tôi nhìn thấy tôi. Phản ứng của ông còn khoa trương hơn tôi dự đoán. Ông trực tiếp đẩy Tô Dao ra, nụ cười kéo đến tận mang tai, sải bước lao tới. “Niệm Niệm! Thi thế nào? Học viện Mỹ thuật Trung ương không vấn đề gì chứ? Đợi tin của con ra, cha sẽ mở tiệc cho con!”
Ánh mắt rất nhiều người xung quanh đều nhìn sang. Tô Dao bị đẩy đến loạng choạng, đứng tại chỗ, biểu cảm trên mặt từng lớp từng lớp vỡ vụn. Trần Mỹ đỡ lấy con gái, môi mím thành một đường thẳng.
“Cha, khiêm tốn một chút.”
“Được được được, đều nghe con.” Ông hạ giọng, nhưng vẫn cười đến không khép miệng được. “Vậy Học viện Mỹ thuật Trung ương rốt cuộc có chắc không?”
“Cha, cha biết Học viện Mỹ thuật Trung ương là gì không?”
Ông ngẩn ra: “Trường đại học vẽ tranh mà.”
Mười mấy năm rồi, tôi giành được bao nhiêu giải, thi liên khảo cấp tỉnh được bao nhiêu điểm, ông hoàn toàn không biết. Ông chỉ biết thành tích của tôi tốt, tốt đến mức có thể khiến ông khoe khoang trên bàn bài.
“Được rồi cha, về rồi nói.”
Mẹ tôi đứng bên cạnh vẫn không mở miệng, nhưng tôi có thể cảm giác được ngón tay bà hơi run. Không phải căng thẳng vì thành tích thi, mà là khoảnh khắc nhìn thấy cha tôi, bà vĩnh viễn không thể thật sự thản nhiên.
Trên đường về nhà, mẹ tôi đột nhiên nói một câu. “Hôm nay cha con đẩy Tô Dao cái đó, khá mạnh.” Khi bà nói câu này, giọng rất nhạt, nhưng khóe miệng lại nhếch lên một chút.
Mười mấy năm rồi, chẳng phải bà vẫn luôn chờ cảnh tượng này sao?
