Đầu tháng Mười Hai, công ty gửi một email. “Thông báo về việc điều chỉnh cơ cấu tổ chức.” Nói trắng ra là: cắt giảm nhân sự. Phòng IT bị gọi tên đầu tiên.
Quản lý Vương tập hợp chúng tôi vào phòng họp. “Hai năm nay, tình hình công ty không tốt, cần tinh giản. Bộ phận IT phải giảm hai người.”
Cả phòng nhìn nhau. Tôi thì đã lường trước được.
Quả nhiên, anh ta nhìn về phía tôi. “Chu Linh, em làm lâu rồi, anh cũng nói thẳng. Công ty thấy… vị trí của em có thể tối ưu được.”
“Ý anh là sao?”
“Tức là…” anh ta ho nhẹ một tiếng, “Từ khi Lâm Nhạc vào, cô ấy làm khá tốt, có thể đảm nhiệm nhiều phần việc. Còn bên em…”
Anh ta không nói hết, nhưng ý thì đã rõ. Việc người mới làm được, thì người cũ… có thể gạt đi.
“Quản lý Vương,” tôi nhìn thẳng vào mắt anh ta, “hệ thống vận hành ổn định mười năm, chưa từng xảy ra sự cố nghiêm trọng. Công lao đó là của ai?”
Anh ta cười nhạt: “Hệ thống vận hành ổn định, là nhờ lãnh đạo giỏi. Em chỉ là người bảo trì thôi, có gì mà công với chẳng lao?”
Tôi sững người. Không phải vì câu nói ấy quá tổn thương. Mà là vì tôi chợt nhận ra — mười năm rồi, trong mắt họ, tôi chỉ là như vậy. “Người bảo trì”. Người làm việc. Có cũng được, không có cũng chẳng sao.
“Được.” Tôi đứng dậy. “Tôi hiểu rồi.”
“Vậy em…”
“Hôm nay tôi sẽ gặp tổng giám đốc Trương.”
“Gặp để làm gì?”
“Để bàn về chuyện nghỉ việc.”
Quản lý Vương ngớ người.
Tôi mặc kệ, đi thẳng đến văn phòng tổng giám đốc. Và rồi có màn mở đầu câu chuyện như bạn đã thấy.
“Cô tên gì nhỉ? Làm ở đây mấy năm rồi?”
Mười năm. Ông ta hỏi tôi làm mấy năm rồi.
Tôi bước ra khỏi phòng tổng giám đốc, vừa vặn gặp Lâm Nhạc bưng ly cà phê quay về.
“Chị Chu, chị vào gặp tổng giám đốc làm gì vậy?”
“Nghỉ việc.”
Mắt cô ta sáng lên một chút, nhưng nhanh chóng kìm lại. “Á… chị Chu, chị đừng bốc đồng vậy chứ, giờ tìm việc đâu có dễ.”
Tôi cười nhẹ: “Cảm ơn đã quan tâm.”
“Nhưng mà chị đi rồi, mấy cái hệ thống làm sao đây?”
“Em chẳng bảo thiết kế của chị lỗi thời sao? Vậy hay quá, em thiết kế lại từ đầu đi.”
Mặt cô ta hơi biến sắc. “Chị Chu, em không có ý đó…”
“Không sao,” tôi nói, “tôi sẽ để lại tài liệu cho em.” Điều tôi không nói là… Tài liệu đó… không có mật khẩu.
Tin tức lan nhanh.
“Chu Linh nghỉ việc thật à?”
“Ừ, nghe nói tổng giám đốc đích thân cho nghỉ luôn đó.”
“Làm mười năm rồi, mà nói đi là đi luôn?”
“Biết sao được, công ty cần cắt giảm mà.”
“Cũng đúng, vị trí của chị ấy cũng đâu quan trọng lắm.”
Không quan trọng. Câu này tôi đã nghe không dưới mười lần trong hai ngày qua. Tôi ngồi ở bàn làm việc dọn dẹp đồ đạc, đồng nghiệp qua lại, không ai nói với tôi một câu. Như thể tôi đã biến mất khỏi thế giới này.
Chị Lý bên phòng nhân sự đến, đưa tôi một tờ giấy. “Chu Linh, đây là thỏa thuận nghỉ việc, em ký tên vào nhé.”
Tôi cầm tờ giấy, liếc qua một lượt. “Tiền bồi thường đâu?”
“Tiền bồi thường gì cơ?”
“Tôi làm mười năm, theo luật lao động thì phải có bồi thường N+1.”
Chị Lý khựng lại: “Cái đó… công ty nói là chị tự xin nghỉ, không phải bị sa thải.”
Tôi nhìn thẳng vào chị ấy. “Chị Lý, tôi có ghi âm.”
Sắc mặt chị ấy lập tức thay đổi.
“Tổng giám đốc Trương đích thân nói công ty cần tối ưu, vị trí của tôi có cũng được, không có cũng chẳng sao. Đó là sa thải, không phải tôi tự nghỉ.”
“Chị… chị ghi âm thật à?”
“Mười năm rồi,” tôi cười nhạt, “tôi cũng phải học khôn lên chứ.”
Chị Lý cầm hồ sơ quay lại phòng. Nửa tiếng sau, một bản thỏa thuận mới được gửi tới. Bồi thường N+1, không thiếu một xu. Tôi ký.
Lâm Nhạc ngồi bên cạnh nhìn, định nói rồi lại thôi. “Chị Chu…”
“Sao vậy?”
“Mấy cái mật khẩu của hệ thống… chị có thể cho em một bản được không?”
Tôi nhìn cô ta. “Không phải em nói thiết kế của chị lỗi thời sao?”
“Em không có ý đó…”
“Không sao,” tôi đứng dậy, “tài liệu chị để trong ổ đĩa dùng chung, tự vào mà xem.”
Điều tôi không nói là… Tài liệu chỉ có quy trình thao tác, không có mật khẩu. Mật khẩu là thứ, ai hỏi tôi thì tôi sẽ đưa. Không ai hỏi, thì tôi có lý do gì phải chủ động? Mười năm rồi, không ai từng hỏi. Vậy thì đừng trách tôi không để lại.
Tôi thu dọn đồ đạc, nhìn lần cuối chỗ ngồi của mình. Chiếc ghế mòn bóng sau mười năm ngồi. Tấm bảng chắn bàn đầy giấy nhớ. Chậu trầu bà chẳng ai tưới vẫn sống khỏe.
“Chu Linh.” Tôi quay lại, là quản lý Vương.
“Em thật sự muốn đi à?”
“Thỏa thuận tôi ký rồi.”
“Ý anh là…” anh ta hạ giọng, “mấy cái hệ thống đó, tốt nhất em nên bàn giao mật khẩu lại.”
Tôi bật cười. “Quản lý, lúc nãy anh chẳng vừa bảo tôi chỉ là người bảo trì sao? Người bảo trì đi rồi, hệ thống tự chạy mà.”
Sắc mặt anh ta tối sầm. “Đừng có làm loạn, chuyện này không nhỏ đâu.”
“Tôi đâu có làm loạn.” Tôi xách túi lên. “Thời gian bàn giao là một tuần, tài liệu tôi đã chuẩn bị đầy đủ. Còn mật khẩu?” Tôi dừng lại một giây. “Mười năm qua, chưa từng ai hỏi tôi lấy.”
Tôi không đợi anh ta đáp, quay người đi thẳng.
Sau lưng vang lên giọng nói đầy tức giận: “Cô đi rồi cũng tốt! Đỡ chiếm chỗ ngồi mà chẳng làm được việc gì!”
Tôi không quay đầu.
Một tuần sau, tôi chính thức nghỉ việc. Hôm đó không ai tiễn. Tôi bất ngờ không? Không. Tôi vốn là người vô hình.
Người vô hình rời đi, không ai để ý.
Tôi ở nhà nghỉ ngơi hai ngày. Ngày thứ ba, điện thoại reo, là thư ký của tổng giám đốc Trương.
“Chị Chu, tổng giám đốc muốn hỏi… mật khẩu tài khoản quản trị hệ thống tài chính là gì ạ?”
Tôi ngẩn ra một chút. “Hệ thống tài chính?”
“Vâng, hiện tại không đăng nhập được nữa.”
“Bên em không có mật khẩu sao?”
“Không có… trước giờ vẫn là chị quản lý.”
Tôi im lặng vài giây. “Chuyện này, em nên hỏi Lâm Nhạc. Cô ấy tiếp quản công việc của chị.”
“Em hỏi rồi. Chị ấy nói không có. Chị ấy bảo hỏi chị.”
Tôi bật cười. “Vậy em bảo quản lý Vương gọi cho chị.”
Tôi cúp máy, tiếp tục nằm xem tivi. Trên màn hình đang chiếu chương trình tạp kỹ, khá náo nhiệt.
Hai mươi phút sau, điện thoại đổ chuông. Quản lý Vương gọi đến.
“Chu Linh! Em định làm gì vậy? Không cho mật khẩu hệ thống tài chính là sao? Em có biết công ty đang bị đình trệ không?”
Tôi cầm điện thoại, giọng rất bình tĩnh. “Quản lý, lúc tôi bàn giao, anh có hỏi tôi lấy mật khẩu không?”
…
“Trong tài liệu tôi để lại có đầy đủ quy trình vận hành. Còn mật khẩu, phải hỏi thì mới có.”
“Giờ tôi hỏi đây!”
“Anh đang hỏi, hay đang ra lệnh?”
Anh ta sững người.
Tôi tiếp tục: “Quản lý, tôi đã nghỉ việc. Tôi không còn nghĩa vụ xử lý chuyện công ty nữa.”
“Cô!”
“Tất nhiên, nếu anh thật lòng muốn nhờ tôi giúp, tôi có thể cân nhắc.”
“Ý cô là gì?”
“Phí tư vấn, 2 ngàn cho mỗi hệ thống.”
“Cô nằm mơ à!”
“Vậy thì không còn gì để nói.” Tôi cúp máy. Tiếp tục xem tivi.
