Từ hôm đó, tôi hiểu rằng ngôi nhà nơi thành phố ấy đã chẳng thể quay về nữa. Nhưng trong sân nhỏ nơi làng quê này, nơi vẫn vương khói bếp mỗi chiều, ông bà đang từng chút một, bằng cách giản dị nhất của họ, dựng lên cho tôi một bầu trời mới.
Kể từ lần phản kháng Chu Vĩ dưới sự khích lệ của ông bà, những ngày tháng ở trường trở nên dễ thở hơn nhiều. Các bạn không còn trắng trợn chặn đường tôi nữa, nhưng cảm giác bị cô lập mơ hồ vẫn âm ỉ như làn sương mỏng đầu đông, quẩn quanh chẳng tan.
Bước ngoặt đến vào một buổi chiều tưởng chừng chẳng có gì đặc biệt. Chuông tan học vừa reo, tôi đang cúi đầu thu dọn sách vở thì có một bóng người dừng lại bên bàn. Là cô giáo mới, cô Linh.
Cô cúi xuống, giọng nói nhẹ nhàng, chỉ đủ để tôi nghe thấy: “Cô đọc bài văn trước đây của em rồi, viết rất có hồn. Tan học có rảnh không? Giúp cô mang mấy cuốn vở này lên văn phòng nhé.”
Tôi sững người một chút, rồi gật đầu. Tôi đi sau cô Linh, băng qua hành lang vắng.
Cô như vô tình nói: “Thứ hai tuần sau lớp mình phụ trách tiết ‘Phát biểu dưới cờʼ. Cô thấy giọng em rất dễ nghe, phát âm chuẩn, muốn mời em phát biểu, được không?”
Tim tôi đập mạnh, ngẩng đầu lên, bắt gặp ánh mắt dịu dàng nhưng kiên định của cô. Lần đầu tiên, có một giáo viên để ý đến tôi không phải vì tôi “đặc biệt”, mà là vì tôi “phù hợp”.
Bản thảo bài phát biểu ấy, cô Linh cùng tôi sửa đến ba lần. Trong văn phòng, cô tỉ mỉ sửa từng cách phát âm, chỉ tôi chỗ nào nên ngừng, chỗ nào cần cảm xúc.
“Ðừng sợ,” Cô nói, “Cứ coi mọi người dưới sân là rau củ cả, chỉ có em là người kể chuyện duy nhất.”
Sáng thứ hai, tôi cầm bản thảo thấm mồ hôi tay, đứng trước toàn trường. Chân tôi hơi run, cảm giác như hàng trăm ánh mắt đang xuyên qua mình. Ngay lúc tôi căng thẳng đến mức suýt quên cả phần mở đầu, tôi nhìn thấy cô Linh ở cuối đám đông, nhẹ nhàng gật đầu với tôi. Tôi như được tiếp thêm sức mạnh, bài phát biểu trôi chảy một cách bất ngờ.
Cùng lúc đó, cô Linh làm một việc khiến cả lớp đều ngạc nhiên. Cô tuyên bố thành lập “Nhóm hỗ trợ luyện nói chuẩn”, để tôi làm tổ trưởng, nhiệm vụ là giúp các bạn phát âm chuẩn hơn – đặc biệt là mấy cậu trai nghịch ngợm như Chu Vĩ.
“Chu Vĩ, em khỏe mạnh, thể thao giỏi, mơ làm lính bảo vệ Tổ quốc. Mà ‘bốnʼ với ‘mườiʼ còn nói không xong thì sao được?” Cô Linh nửa đùa nửa thật gọi tên cậu ấy.
Chu Vĩ đỏ mặt tía tai, miễn cưỡng bị xếp vào nhóm của tôi. Lúc đầu, cậu ta gân cổ lên không chịu phối hợp. Tôi bắt đầu từ những con số đơn giản “một hai ba bốn”, kiên nhẫn đọc mẫu nhiều lần. Cậu lặp lại một cách ậm ừ, khiến mấy bạn khác trong nhóm cười phá lên, bản thân cậu cũng ngượng ngùng gãi đầu.
Dần dần, mọi thứ thay đổi. Giờ ra chơi, có bạn gái chạy tới hỏi tôi cách đọc một từ. Trên đường tan học, những đứa trẻ cùng làng khi gặp tôi sẽ cố gắng chào bằng tiếng phổ thông còn nặng giọng địa phương: “Về nhà rồi hả?” Dù còn vụng về, nhưng đó là một sự đón nhận đầy chân thành.
Ngày tốt nghiệp tiểu học, sau khi chụp ảnh lưu niệm, cô Linh gọi tôi ra một góc, đưa tôi một quyển sổ tay mới tinh, trang đầu viết một dòng chữ: “Hãy giữ vững ánh sáng của em, phía trước là bầu trời sao rực rỡ.”
“Cấp hai phải lên thị trấn, phải ở nội trú rồi, nhớ chăm sóc bản thân nhé.” Cô vỗ vai tôi. “Em rất tuyệt, mạnh mẽ hơn những gì em từng nghĩ.”
Tôi ôm quyển sổ, cổ họng nghẹn ứ, chỉ có thể gật đầu thật mạnh.
Mang theo sức mạnh được tích góp ấy và nỗi lo lắng của ông bà, tôi bước chân vào ngôi trường cấp hai.
Một cuối tuần bình thường, tôi như mọi khi, dẫm lên ánh hoàng hôn quay về làng. Cách nhà còn một đoạn, tôi đã nghe thấy tiếng cãi vã lạ lẫm, xen lẫn tiếng khóc từ trong sân vọng ra. Tim tôi thắt lại, vội vã chạy vào.
Trong sân, một người phụ nữ tóc bạc, mặt mày hốc hác đang chỉ tay vào ông bà tôi, giọng nghẹn ngào đầy xúc động: “Ngày xưa tôi đã không nên gả con gái cho nhà các người! Giờ nó chết rồi, các người lại đối xử với con bé duy nhất của nó thế này sao? Vì muốn có con trai mà đem cháu gái tôi vứt về quê mặc kệ sống chết? Các người có còn lương tâm không?”
Là bà ngoại!
Bà nội định giải thích: “Chị thông gia à, không phải vậy, chúng tôi…”
Ông nội thở dài nặng nề, chậm rãi nói: “Là vợ chồng tôi không dạy được con trai, chúng tôi có lỗi với cháu, cũng có lỗi với con gái chị…”
Bà ngoại giận đến toàn thân run rẩy: “Nói thế thì được gì! Cháu tôi đâu? Có phải các người bắt nó làm việc rồi không? Có phải đối xử tệ bạc với nó không?”
Tôi thấy mắt bà nội đỏ hoe, lưng ông nội càng còng hơn. Rõ ràng là họ yêu thương tôi đến vậy, nhưng vì lỗi của bố mà phải cúi đầu trước bà ngoại.
“Bà ngoại ơi!” Tôi vội chạy tới, chen vào giữa, nắm lấy tay bà: “Sao bà lại tới đây? Con ổn mà, ông bà đối xử với con rất tốt!”
Bà ngoại nhìn thấy tôi, sững lại một chút rồi nắm chặt lấy tay tôi, mắt càng đỏ hơn: “Là cháu đấy sao? Cao lớn thế rồi, để bà nhìn một cái…”
Bàn tay thô ráp của bà sờ lên mặt tôi, rồi nắn nắn cánh tay. “Chúng đối xử với cháu thật tốt sao? Ðừng sợ, nói với bà, bà đưa cháu đi!”
Tối hôm đó, bà ngoại vào căn phòng nhỏ nơi tôi ngủ, nói muốn ngủ cùng để trò chuyện. Bà giúp tôi xếp lại quần áo, vừa sờ đến mấy bộ đồ cũ bạc màu thì cau mày không dứt. Tay bà ngoại dừng lại dưới lớp áo mỏng, sắc mặt đột nhiên biến đổi.
Bà lập tức quay sang bà nội, giọng run rẩy vì đau lòng và giận dữ: “Chị ơi! Con bé dậy thì rồi, sao chị lại để nó mặc mỗi cái áo mỏng như vậy mà chạy khắp nơi?! Xương nhọn cả người rồi! Chị nuôi trẻ hay nuôi trâu bò vậy?!”
Câu nói ấy quá nặng. Bà nội như bị đập một gậy vào đầu, người run lên, mặt tái nhợt. Bà nhìn ánh mắt như lửa của bà ngoại, lại quay sang tôi đang rụt người đứng đó.
“Tôi… tôi…” Bà run rẩy môi, nước mắt tuôn trào: “Tôi già rồi, hồ đồ quá! Tôi thật sự không biết… thời chúng tôi nào có chuyện này… tôi thật sự không biết bây giờ con gái phải mặc cái đó…” Bà không phải đang biện hộ, mà là hối hận từ tận đáy lòng.
Bà lảo đảo bước đến muốn chạm vào tôi, nhưng cuối cùng chỉ ôm mặt, ngồi sụp xuống đất, khóc òa như một đứa trẻ: “Tôi để cháu phải chịu khổ rồi… tôi vô dụng quá…”
Cơn giận của bà ngoại bị sự hối hận chân thành và tột cùng ấy dập tắt. Bà đứng sững tại chỗ, nhìn bà nội đang đau đớn và tôi đang bối rối, ánh mắt sắc bén dần nhạt đi thành một nỗi xót xa khó tả.
Bà hít sâu một hơi, rồi cũng ngồi xuống, đặt tay lên lưng bà nội đang run rẩy dữ dội: “Chị à, đừng khóc nữa. Là tôi nghĩ lệch rồi, nói hơi nặng. Thời của mình, ai mà biết mấy chuyện này? Tôi sai, chỉ biết giận.”
Khoảnh khắc đó, khoảng cách giữa hai người phụ nữ lớn tuổi, tan biến trong nước mắt và tha thứ. Ðiểm chung giữa họ là tôi.
Sáng hôm sau, bà ngoại và bà nội cùng dắt tôi lên thị trấn. Bà nội nhất định dùng số tiền gói trong khăn tay mua cho tôi hai bộ nội y thiếu nữ tốt nhất trong tiệm. Bà còn mua thêm mấy xấp vải bông đắt tiền, nói là muốn may ga giường mới cho tôi.
Bà ngoại đứng bên nhìn bà nội chăm chú chọn đồ, trả giá, ánh mắt cuối cùng cũng dịu lại.
Lúc sắp đi, bà ngoại dúi cho tôi ít tiền, mắt đỏ hoe, vuốt đầu tôi: “Nhớ sống tốt, bà thấy ông bà nội con thật lòng thương con. Lúc trước bà sốt ruột quá nên nói nặng lời.” Bà dừng một chút, rồi nhẹ giọng nói: “Cũng đừng trách bà nội, thời của tụi bà thật sự không có khái niệm đó, bà ấy không biết. Bà ấy chưa từng nuôi con gái. Giờ biết rồi, là tốt rồi.”
Tiễn bà ngoại đi, bà nội nắm tay tôi, vành mắt vẫn đỏ: “Sau này có chuyện gì, cần gì, nhất định phải nói với bà. Bà không biết thì đi hỏi, đi học, sẽ không để cháu phải chịu ấm ức như vậy nữa. Con gái nhà người ta có gì, cháu cũng phải có cái đó.”
