Năm tôi bảy tuổi, bố tôi cặp kè với một người phụ nữ trong thành phố. Mẹ phát hiện ra và quyết định ly hôn. Hai bên gia đình ngồi lại để thương lượng.
Bà nội hận không thể gõ trống ăn mừng: “Coi như biết thân biết phận, từng ấy năm mà không sinh nổi một đứa con trai, sớm muộn gì cũng nên cút ra khỏi nhà tôi! Nhưng con bé Bé Bé thì không thể mang đi.”
Bố tôi sốt ruột: “Giữ nó lại làm gì? Tiểu Phương sẽ không giúp chăm sóc nó đâu.” (Tiểu Phương chính là người phụ nữ thành phố kia.)
Bà nội trừng mắt: “Mày biết cái gì? Nuôi một con bé thì tốn bao nhiêu tiền? Sau này nó học xong cấp hai là có thể đi làm, đến lúc lấy chồng còn có thể nhận sính lễ. Thương vụ này mày đâu có lỗ.”
Mợ cất giọng khuyên mẹ tôi: “Không mang con đi là tốt nhất, như sau này chị tái giá cũng dễ dàng hơn. Chị còn chưa đến ba mươi, sợ gì không lấy được người tốt?”
Mẹ tôi lạnh mặt: “Dựa vào cái gì mà con tôi sinh ra, cuối cùng lại để bọn họ lấy tiền sính lễ? Lợi ích này tôi không tự hưởng chắc? Nếu các người không giao Bé Bé cho tôi, tôi sẽ không ký giấy ly hôn. Anh cũng đừng mong lấy người đàn bà đó. Để xem ai kiên nhẫn hơn.”
Lúc đó, ở quê ly hôn chủ yếu dựa vào sự thỏa thuận của hai bên. Mặc định con sẽ thuộc về người cha. Nếu cha không chịu buông tay, người mẹ không thể mang con theo.
Tôi giống như một món đồ, bị kéo qua kéo lại. Cuối cùng, vì bố tôi nóng lòng lên thành phố, ông ta nhượng bộ.
Tôi lẽo đẽo bước đến bên mẹ, nhỏ giọng gọi: “Mẹ ơi…”
Bà lườm tôi một cái: “Gọi hồn à? Dắt theo cái của nợ như mày, sau này tao đừng mong lấy chồng tử tế.”
Điều kiện để bố tôi nhượng bộ là không phải chu cấp nuôi dưỡng tôi. Nhưng cậu tôi và mợ đã cố gắng giành lấy cho mẹ con tôi căn nhà cũ. Đó là một căn nhà đất vàng nhão, mái tranh, mỗi khi trời mưa thì dột khắp nơi. Gian nhà phía Tây đã sập một nửa, đã lâu không có ai ở.
Bà nội khẩy: “Là do tao với Thanh Sơn rộng lượng nên mới để căn nhà này lại cho chúng mày. Mày thử coi, mấy bà vợ ly hôn trong làng này có ai mà không phải ra đi với hai bàn tay trắng? Phải biết ơn bọn tao đấy!”
Tối hôm đó, bà nội liền đóng gói đồ đạc của hai mẹ con tôi và vứt ra ngoài.
Mưa rơi, con đường quê lầy lội bùn đất. Cánh cửa nhà cũ vừa đẩy ra, hơi ẩm và mùi mốc ập đến.
Một đàn chim lạ bay vụt ra, lướt qua mặt tôi khiến tôi sợ hãi hét lên. Tôi níu lấy góc áo cậu, nhỏ giọng hỏi: “Cậu ơi, con và mẹ có thể về nhà cậu ở không?”
Căn nhà của cậu mợ tôi là do ông ngoại xây dựng khi còn sống. Khi đó, mẹ tôi còn góp tiền riêng để giúp đỡ. Nhà hai tầng, có bốn phòng ngủ. Tôi vẫn nhớ khi còn nhỏ, ông ngoại từng bế tôi, chỉ vào căn phòng phía Đông tầng hai và nói: “Bé Bé, sau này phòng này là của con.” Cho đến tận trước khi ông ngoại qua đời nửa năm trước, mỗi lần tôi và mẹ về chơi đều ở căn phòng đó.
Cậu chưa kịp trả lời, mợ đã vội vàng nói: “Em họ của con mấy hôm trước cứ đòi ngủ một mình, nên mợ đã để nó ở phòng đó rồi.”
“Không sao đâu, để hai đứa nhà mình ngủ chung với nhau vài hôm đi.”
Khi đó tôi chưa hiểu ý tứ trong lời của người lớn, chỉ tha thiết nhìn mẹ, mong thoát khỏi căn nhà cũ đáng sợ kia, dù chỉ vài ngày cũng được.
Nhưng mặt mẹ tôi đã thay đổi. Mắt bà long lanh nước, mạnh tay đẩy tôi ra: “Còn kén chọn nữa hả? Mày tưởng tao muốn dẫn mày theo chắc? Nếu không muốn theo tao thì cút về với bố mày đi!”
Bà đẩy mạnh quá, tôi bước hụt một bước, chân trượt xuống vũng nước dưới mái hiên. Trời đông lạnh buốt, nước bùn thấm vào người. Chân lạnh, tim cũng lạnh. Tôi không hiểu mình đã sai điều gì mà bị ghét bỏ hết lần này đến lần khác. Đau lòng quá, tôi quay người chạy đi.
Cậu mợ gọi tôi dừng lại, nhưng mẹ tôi giận dữ quát: “Mặc kệ nó!”
Tôi ngoái đầu nhìn lại. Hệ thống điện trong căn nhà cũ đã xuống cấp, chỉ có ánh sáng mờ nhạt hắt ra từ cửa sổ nhà hàng xóm, chiếu sáng một góc nhỏ trước cửa. Mẹ tôi đứng thẳng lưng, nhưng đôi vai run nhẹ không thể kiểm soát. Cơn giận của tôi bỗng dưng tiêu tan.
Tôi chạy ngược lại, ôm lấy cánh tay bà, nức nở: “Mẹ ơi, con ở đây với mẹ, mẹ đừng khóc nữa.”
Bà giáng một cái bạt tay lên đầu tôi: “Im miệng, ai khóc chứ? Tao ly hôn với cái thằng đàn ông khốn kiếp đó còn vui không kịp, tao khóc cái gì?”
Cậu tôi giúp sửa điện. Trong căn nhà cũ kỹ cuối cùng cũng có chút ánh sáng.
Ánh đèn yếu ớt chiếu lên những nếp nhăn ở khóe mắt cậu. Cậu thấp giọng mói: “Ngọc Phân, tính vợ em là vậy. Chị cứ tạm ở đây đi, để em về chuyện với cô ấy, rồi hãy chuyển sang nhà em ở.”
Mẹ tôi quay lưng về phía cậu, dọn giường xong liền thản nhiên đáp: “Thôi khỏi, chị ở đây cũng được.”
Lúc đó tôi có chút trách mẹ vì đã từ chối. Mãi sau này tôi mới hiểu. Cậu không phải người quyết định trong nhà. Lời cậu chẳng qua cũng giống như câu “Hôm nào rảnh đi ăn cơm nhé.” Chỉ là nói cho có, không thể coi là thật.
