Lúc tôi bước ra khỏi Cục Công an, trời đang mưa. Tôi đứng trên bậc thềm, châm một điếu t.h.u.ố.c.
Ba tháng, tôi đã yêu một cái tên giả suốt ba tháng trời. Anh ta là ai? Vì sao anh ta lại tiếp cận tôi?
Tôi chỉ là một nhân viên công chức bình thường ở ủy ban phường. Lương tháng năm ngàn tệ, không xe không nhà, thứ quý giá nhất trong nhà chính là sổ lương hưu của bố tôi. Một người xuất thân từ lực lượng đặc nhiệm lại đổi tên, đổi thân phận, chạy tới yêu đương với tôi sao? Thật vô lý. Trừ khi mục tiêu của anh ta không phải là tôi, mà là bố tôi.
Ngay khi ý nghĩ đó nảy ra, toàn thân tôi nổi gai ốc. Bố tôi, trại giam nam của tỉnh, Phó trưởng phòng Quản giáo, hai mươi ba năm, hơn bốn trăm phạm nhân nam. Trong số những người ông từng quản lý, liệu có ai liên quan đến Thẩm Ngật không?
Tôi dụi điếu t.h.u.ố.c, gọi điện cho bố. “Bố, bố có nhà không?”
“Có.”
“Con muốn hỏi bố về một người.”
“Ai?”
“Thẩm Ngật.”
Đầu dây bên kia im lặng chừng ba giây. Ba giây đối với bố tôi là quá dài. “Sao con biết cái tên này?”
“Bố quen anh ta ạ?”
Lại một khoảng lặng. “Về nhà rồi nói. Đừng nói chuyện qua điện thoại.”
Bốn mươi phút sau, tôi ngồi đối diện bố mình. Trên bàn trà đặt một cuốn sổ tay đã cũ, bìa sờn rách, các góc đều đã sờn mép. “Đây là sổ ghi chép công việc của bố. Bất kỳ phạm nhân nào bố từng tiếp nhận bố đều ghi chép lại.”
Ông lật đến một trang. “Năm 2014, có một nam phạm nhân phạm tội g.i.ế.t người, bị kết án chung thân. Bố phụ trách buổi nói chuyện lúc nhập trại và quản lý giáo d.ụ.c anh ta hàng ngày.”
“Ông ấy tên gì ạ?”
“Thẩm Quang Minh. Lúc nhập trại bốn mươi mốt tuổi, người Lạc Dương.”
Lạc Dương, Thẩm Ngật cũng là người Lạc Dương, và cùng họ. “Họ có quan hệ gì ạ?”
“Bố không chắc. Nhưng trong hồ sơ thẩm vấn hồi đó có nhắc đến chuyện Thẩm Quang Minh có một đứa con trai, lúc xảy ra vụ án vừa tròn mười tám tuổi.”
Năm 2014. Thẩm Ngật sinh năm 1996. Nếu năm 2014 cậu ta mười tám tuổi, mọi thứ đều khớp.
“Thẩm Quang Minh đã g.i.ế.t ai?”
Sắc mặt bố tôi thay đổi. “Ông ấy g.i.ế.t vợ mình.”
“Tại sao ạ?”
“Bạo hành gia đình.” Bố tôi gập cuốn sổ lại. “Bạo hành kéo dài mười sáu năm. Ông ấy từng báo cảnh sát, nhưng không ai quản. Xin lệnh bảo vệ nhân thân cũng không được phê duyệt. Lần cuối cùng, vợ ông ấy lấy thanh sắt đ.á.n.h gãy ba cái xương sườn của ông ấy, ông ấy đã lấy d.a.o phay từ nhà bếp…”
“Chung thân sao?”
“Vào thời điểm đó, bạo hành gia đình không phải là tình tiết giảm nhẹ được pháp luật quy định. Viện kiểm sát khởi tố tội cố ý g.i.ế.t người, và tòa án đã tuyên án chung thân.”
“Bố có thấy phán quyết đó là đúng không?”
Bố tôi không trả lời câu hỏi này. “Thẩm Quang Minh cải tạo trong tù rất tốt. Bố từng viết đơn xin giảm án cho ông ấy ba lần. Hai lần đầu bị bác bỏ. Đến lần thứ ba…” Ông ngừng lại.
“Lần thứ ba thì sao bố?”
“Lần thứ ba, hồ sơ đã trình lên trên. Nhưng có kẻ đã ngáng đường, lôi một ghi chép vi phạm nhỏ xíu của ông ấy ra, thế là đơn xin giảm án lại bị kẹt.”
“Kẻ đó là ai?”
“Giám thị trại giam lúc bấy giờ, Từ Mạn Vân.” Khi nhắc đến cái tên này, các khớp ngón tay đang nắm tách trà của bố tôi trắng bệch ra.
“Vì sao Từ Mạn Vân lại làm khó dễ?”
“Bởi vì người phụ nữ mà Thẩm Quang Minh g.i.ế.t, tức vợ của ông ấy, từng là chiến hữu của Từ Mạn Vân.”
Tôi tựa lưng vào ghế sofa. “Nên Từ Mạn Vân đã trả thù riêng sao?”
“Không chỉ có vậy.” Bố tôi đặt tách trà xuống. “Sau khi Từ Mạn Vân chuyển đến trại giam của chúng ta, bà ta chuyên sai người đè nén mọi quyền lợi của Thẩm Quang Minh xuống mức thấp nhất. Cắt xén phần ăn, giao những công việc lao động nặng nhọc nhất, cố ý để các phạm nhân khác cô lập ông ấy. Bố đã tìm bà ta nói chuyện hai lần, bà ta chỉ bảo loại tội phạm g.i.ế.t người như thế không xứng đáng được giảm án.”
“Bố có tố cáo không?”
“Bố đã làm rồi.” Giọng bố tôi rất bình thản. “Sau khi tố cáo, bố bị điều khỏi bộ phận quản giáo, chuyển sang làm hậu cần. Và sau đó thì về hưu sớm.”
“Còn Từ Mạn Vân thì sao?”
“Bà ta thăng chức. Chuyển lên sở, làm trưởng phòng.”
Đó mới là sự thật đằng sau việc bố tôi nghỉ hưu sớm. Không phải vì lý do sức khỏe. Mà vì đã đắc tội người khác.
“Bố, ý bố là Lục Thời Diễn, à không, Thẩm Ngật. Cậu ta là con trai của Thẩm Quang Minh. Việc cậu ta đổi thân phận để tiếp cận con, là vì…”
“Là vì bố.” Bố tôi nhìn tôi. “Bố là người duy nhất từng giúp đỡ Thẩm Quang Minh năm xưa. Cũng là người duy nhất vì giúp ông ấy mà phải trả giá.”
“Nếu anh ta muốn báo ân…”
“Cậu ta không đến đây để báo ân.”
“Cái gì cơ?”
“Nếu để báo ân, cậu ta sẽ trực tiếp tìm bố. Sẽ không dùng tên giả, càng không giả vờ làm bạn trai của con. Cậu ta đến tìm bố, là muốn thông qua con để tìm đến bố. Rồi lại thông qua bố… Để tìm ra Từ Mạn Vân.”
Câu nói ấy như một tảng đá ném thẳng xuống mặt nước.
“Bố anh ta bây giờ đang ở đâu?”
“C.h.ế.t trong tù vào mùa đông năm ngoái rồi. Nhồi m.á.u cơ tim. Sáu mươi tuổi.”
“Vậy nên…”
“Vậy nên con trai ông ấy, một người từng phục vụ trong lực lượng đặc nhiệm, đã đổi thân phận, dành ra ba tháng trời để tiếp cận con gái bố. Cậu ta định làm gì, con tự suy nghĩ đi.”
Tôi không dám nghĩ tiếp. Không, thực ra tôi đã nghĩ ra rồi. Thẩm Ngật muốn báo thù. Bố anh ta c.h.ế.t trong tù. Từ Mạn Vân là thủ phạm chính. Và bố tôi là người duy nhất biết rõ nội tình năm xưa, anh ta cần những bằng chứng trong tay bố tôi.
“Bố đang giữ bằng chứng sao?”
“Có.” Bố tôi bước vào phòng ngủ, lôi từ tận cùng đáy tủ quần áo ra một chiếc hộp sắt đang bị khóa. Ông mở khóa ra, bên trong là một xấp giấy đã ố vàng.
“Đây là bản nháp đơn tố cáo năm xưa. Bản ghi chép lời khai của Thẩm Quang Minh. Bản sao tài liệu giảm án bị Từ Mạn Vân tự ý sửa chữa. Và cả…” Ông lật tờ giấy nằm dưới cùng lên. “Lời khai viết tay của hai cảnh sát trại giam. Năm đó họ đã tận mắt chứng kiến toàn bộ quá trình Từ Mạn Vân chỉ đạo hành hạ Thẩm Quang Minh.”
“Họ bằng lòng làm chứng sao?”
“Năm đó thì không dám. Còn bây giờ…” Bố tôi đóng hộp sắt lại. “Năm ngoái một người trong số họ có liên lạc với bố, nói rằng chỗ dựa của Từ Mạn Vân trên sở đã sụp đổ rồi. Bây giờ anh ta nguyện ý đứng ra.”
“Vậy sao bố không…”
“Bởi vì chỉ có chừng này thôi là chưa đủ.” Bố tôi ngồi lại xuống sofa. “Từ Mạn Vân hiện là Trưởng phòng 3 trên sở. Muốn kéo bà ta xuống, cần phải có đơn tố cáo đích danh, cần Ủy ban Kỷ luật vào cuộc. Mà bà ta đã gây dựng thế lực trong ngành suốt gần hai mươi năm. Một lão quản giáo về hưu như bố, ai thèm để mắt tới?”
“Nên bố cũng cần Thẩm Ngật?”
Bố tôi không đáp.
“Bố, bố đã sớm đoán ra anh ta là ai rồi đúng không? Không phải đến hôm ăn cơm bố mới phát hiện ra đâu.”
Bố liếc nhìn tôi một cái. “Ngay lần đầu tiên nhìn thấy ảnh cậu ta, bố đã biết rồi. Cậu ta trông giống hệt bố mình hồi trẻ.”
Tôi đứng phắt dậy. “Vậy tại sao bố còn để con tiếp tục qua lại với anh ta?”
“Vì bố phải xác nhận mục đích cậu ta đến đây. Nếu cậu ta chỉ cần lấy bằng chứng, bố có thể đưa. Nhưng nếu cậu ta muốn tự mình ra tay…”
“Bố sợ anh ta phạm pháp.”
“Cậu ta từng được huấn luyện đặc biệt. Nếu cậu ta thực sự đi tìm Từ Mạn Vân, đó không phải là báo thù, đó là đi nộp mạng.”
Tôi đứng c.h.ế.t trân ở phòng khách một hồi lâu. “Con phải đi tìm anh ta.”
“Bây giờ sao?”
“Ngay bây giờ.”
“Con định nói gì?”
“Hỏi thẳng.”
“Cậu ta sẽ phủ nhận.”
“Vậy con sẽ quẳng bức ảnh ra trước mặt anh ta.”
Bố đứng dậy, cản tôi lại. “Đừng bốc đồng. Nếu con vạch trần cậu ta, nhỡ cậu ta bỏ trốn thì sao?”
“Vậy theo bố thì phải làm thế nào?”
“Con cứ tiếp tục yêu đương với cậu ta. Giả vờ như chưa biết gì cả. Chờ cậu ta tự mở miệng.”
“Thế phải chờ đến bao giờ?”
“Sắp rồi.” Bố tôi nói. “Cậu ta tiếp cận con ba tháng rồi, theo nhịp độ của cậu ta, trong vòng một hai tuần tới chắc chắn cậu ta sẽ nhắc đến bố mình. Hoặc sẽ thăm dò xem con có biết cái tên Thẩm Quang Minh hay không.”
“Sao bố lại chắc chắn như vậy?”
“Vì ngày giỗ của bố cậu ta là thứ năm tuần sau.”
Bố tôi nhớ rõ mọi ngày quan trọng của từng phạm nhân mình quản lý. Ngày sinh, ngày nhập trại, những mốc thời gian mấu chốt. Đó là bản năng mà hai mươi ba năm làm quản giáo đã để lại trong ông.
